Sağlık Personellerine Yönelik KBRN Eğitimlerinin Etkililiği: Farkındalık, Beceri ve Hazırlık Düzeyleri Üzerine Güncel Bir Derleme
Abstract views: 43
/ 
PDF downloads: 26
Keywords:
KBRN Eğitimi, Farkındalık Düzeyi, Sağlık Personeli, Hazırlık Düzeyi, SimülasyonAbstract
Sağlık personellerinin Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer (KBRN) olaylara etkin biçimde
müdahale edebilmesi, yalnızca bireysel güvenliğin korunması açısından değil, aynı zamanda sağlık
sistemlerinin olağan işleyişinin olay anında ciddi bir kesintiye uğramamasını sağlamak bakımından da
önem taşımaktadır. Son yıllarda yapılan araştırmalar, birçok kurumda sağlık çalışanlarının KBRN
konusundaki başlangıç düzeyindeki farkındalıklarının ve özellikle teknik uygulamalara ilişkin becerilerinin
sınırlı olduğunu göstermektedir. Bu eksiklik, olayların beklenmedik biçimde geliştiği ve karar verme
süresinin kısıtlı olduğu durumlarda daha görünür hâle gelmektedir. Özellikle kişisel koruyucu donanımın
doğru kullanılmaması, dekontaminasyon adımlarının atlanması veya yanlış uygulanması gibi hatalar, bu
yetersizliğin sahadaki en somut yansımaları arasında sayılmaktadır. Bununla birlikte, yapılandırılmış ve
düzenli şekilde uygulanan eğitim programlarının hem teorik bilgi düzeyinde hem pratik becerilerde hem de
genel hazırlık düzeyinde dikkate değer iyileşmeler oluşturduğu çeşitli çalışmalarda ifade edilmektedir.
Bu derleme, 2010 sonrasında yayımlanan ulusal ve uluslararası literatürü inceleyerek KBRN eğitimlerinin
sağlık personeli üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı bir yaklaşımla değerlendirmektedir. Bulgular,
simülasyon temelli eğitimlerin, çok paydaşlı tatbikatların ve karma öğrenme modellerinin özellikle beceri
transferi, karar verme doğruluğu ve güvenli uygulama açısından öne çıktığını ortaya koymaktadır. Öte
yandan, bazı araştırmalarda eğitimle kazanılan bilgi ve becerilerin zaman içinde azaldığı da
belirtilmektedir. Bu durum, periyodik güncelleme ihtiyacını ve kurumların ölçme-değerlendirme
süreçlerini güçlendirme gereğini daha görünür kılmaktadır. Ayrıca kurum içi koordinasyon, zaman kısıtları
ve personel devri gibi etkenlerin de eğitimlerin sürdürülebilirliğini zorlaştırdığı görülmektedir.
Downloads
References
Eyison, R. K., Pakdemirli, A., Aydin, E., Ozturk, A. S., Kılıç, Z., Demirbag, B., Ortatatli, M., Sezigen, S., & Kenar, L. (2020). Evaluation of the medical chemical, biological, radiological, and nuclear awareness level of emergency healthcare professionals serving on different centres. Journal of Basic and Clinical Health Sciences, 4(2), 174–179. https://doi.org/10.30621/jbachs.2020.1037
Huyar, D. A., et al. (2023). Effects of Bloom’s mastery learning model based on CBRN preparedness program on student nurses’ outcomes. Nurse Education in Practice, 72, 103705.
Qzih, E. S., et al. (2024). Hospital-based preparedness measures for CBRNE threats. Disaster Medicine and Public Health Preparedness, 18, e57.
Erickson, T. B., et al. (2023). Evaluation of CBRNE training during Russia–Ukraine War: Knowledge and skill confidence. Prehospital and Disaster Medicine, 38(4), 567–575.
Dökmeci, A. H., Akduman Yiğit, Ö., & Karakuş, E. (2025). Identification of the level of training, knowledge and behavior of hospital staff regarding CBRN events. Yerbilimleri Dergisi, 46(2), 553–570.
Public Health Wales. (2025). Chemical decontamination guidance for health boards. Cardiff: PHW.
NHS England. (2022). Hazardous Materials (HAZMAT) and Chemical, Biological, Radiological and Nuclear (CBRN) guidance. London: NHS England.
NATO. (2016). Guidelines for first responders to a CBRN incident. Brussels: NATO.
Hu, X., et al. (2020). Exploring the non-technical competencies for on-scene public health emergency response to chemical, biological, radiological, and nuclear incidents. BMC Public Health, 20, 769.
Elendu, C., et al. (2024). The impact of simulation-based training in medical education: A review. Journal of Education and Health Promotion, 13, 134.
Kıyak, R. (2025). Knowledge and awareness levels of health personnel in a university hospital regarding CBRN and disasters. Journal of Health Systems and Management, 1(1), 1–12.
Sandström, B. E., et al. (2014). Training of public health personnel in handling CBRN events. Environment International, 72, 36–45.
Arslanoğlu, A., & Hacıvelioğlu, N. (2024). Evaluation of knowledge levels of quality workers in management of CBRN hazards. Journal of Social and Analytical Health, 4(1), 7–14.
UK Home Office & Public Health England. (2019). Guidance for the initial management of self-presenters from incidents involving hazardous materials (including CBRN).
ICRC. (2013). CBRN response: Health care in danger—A handbook for CBRNE incident responders.
