İzmir’deki Yangın Vakalarının Makro ve Mikro Ölçekte Analizi

Abstract

Yangın riskinin kent ölçeğinde yalnızca kaç olayın gerçekleştiğiyle değil, bu olayların hangi zamanlarda ve nerelerde yoğunlaştığı ile operasyonel düzeyde nasıl seyrettiğinin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.  Bu çalışma, İzmir Büyükşehir Belediyesi Açık Veri Portalı’ndan elde edilen yangın vakalarını makro ve mikro ölçekte incelemektedir.  Makro analiz riskin nerede ve ne zaman yoğunlaştığını meteorolojik bağlamı da dahil ederek; mikro analiz aynı yoğunlaşmanın olay türü, nedeni, müdahale sonucu ve operasyonel yük düzeyinde nasıl biçimlendiğini göstermektedir. Makro ölçekte, yangın sayısı için keşifsel analizler ve Negatif Binom regresyonu uygulanmıştır. Mikro ölçekte, yangın zamanı, türü, nedeni ve kaynak kullanımı gibi özellikler zaman serileri, ısı haritaları ve grafiklerle analiz edilmiştir. Makro ölçekli bulgular, yangın olaylarının yıl boyunca homojen bir şekilde dağılmadığını ve yaz aylarında belirgin bir artış eğilimi gösterdiğini ortaya koymaktadır. İlçe bazlı sabit etkiler, meteorolojik koşullar ve mevsimsellik kontrol edildikten sonra bile devam eden belirgin bir mekansal heterojenliği ortaya koymaktadır. Meteorolojik değişkenler arasında yalnızca bağıl nem istatistiksel olarak anlamlı olup, daha yüksek nem seviyeleri beklenen yangın sayılarında önemli bir azalma ile ilişkilidir. Mikro ölçekli sonuçlar, yangın olaylarının büyük ölçüde insan kaynaklı nedenler etrafında yoğunlaştığını; İzmir, Los Angeles ve New York kentleri için yapılan karşılaştırmalı analizlerde müdahale süreçlerinin günün belirli saatlerinde belirginleştiğini göstermektedir. Mikro ölçekte gözlemlenen ilçe düzeyindeki mekansal ve zamansal örüntüler, makro düzeyde yüksek yangın hacimleri sergileyen ilçelerle ve aylarla yakından örtüşmektedir. Sonuç olarak olarak, makro ve mikro ölçekli bulgular birbirini tamamlayıcı ve karşılıklı olarak güçlendirici olup, İzmir'deki yangın riskinin analitik ölçekler boyunca devam eden sağlam zamansal ve mekansal örüntüler ürettiğini ortaya koymaktadır.