Enflasyon Beklentilerindeki Ayrışmanın Makroekonomik Dinamikler Üzerindeki Etkileri
Abstract views: 28
/ 
PDF downloads: 23
Keywords:
Enflasyon, Beklentiler, Fiyat İstikrarı, VAR, Ekonomik BüyümeAbstract
Bu çalışma, Türkiye ekonomisinde 2015Q1-2025Q2 dönemi için hanehalkı ve reel sektörün
enflasyon beklentileri arasındaki sistematik ayrışmanın temel makroekonomik değişkenler üzerindeki
etkilerini ampirik olarak incelemektedir. Modern makroekonomik yazında, aktörlerin bilgi setleri ve bilişsel
kısıtları nedeniyle beklentilerin homojen olmadığı kabul edilmektedir. Türkiye örneğinde, hanehalkının
tüketim sepetindeki yüksek frekanslı fiyat hareketlerine duyarlı ve yukarı yönlü sapmalı algısı ile reel
sektörün maliyet ve döviz kuru odaklı projeksiyonları arasındaki makasın, özellikle 2021 sonrası dönemde
belirginleştiği gözlemlenmektedir.
Çalışmada, değişkenler arasındaki dinamik ilişkileri belirlemek amacıyla Vektör Otoregresyon (VAR)
modeli kullanılmıştır. Analiz kapsamında; hanehalkı ve reel sektör enflasyon beklentileri, TÜFE, politika
faizi ve GSYH büyüme oranları içsel değişkenler olarak modele dahil edilmiştir. Etki-tepki fonksiyonları
ve varyans ayrıştırması analizleri sonucunda, beklentilerdeki ayrışmanın üç ana kanal üzerinden
makroekonomik istikrarı bozduğu saptanmıştır. Birincisi, hanehalkı beklentilerindeki şokların nominal
ücret baskısı yaratarak ücret-fiyat sarmalını tetiklediği; ikincisi, yüksek algılanan enflasyonun "hissedilen
reel faizi" düşürerek tüketimi öne çektiği ve talep enflasyonunu körüklediği görülmüştür. Üçüncüsü ise,
heterojen beklentilerin merkez bankasının para politikası aktarım mekanizmasını zayıflatarak "ileriye
dönük yönlendirme" araçlarının etkinliğini kısıtladığı ampirik olarak doğrulanmıştır.
Sonuç olarak, 2015-2025 projeksiyonu, fiyat istikrarının tesisi için sadece faiz enstrümanının yeterli
olmadığını, beklenti yönetiminde hanehalkı ve reel sektörün farklılaşan bilişsel yapılarını hedef alan mikro
temelli ve güven artırıcı iletişim stratejilerinin önemli olduğunu ortaya koymaktadır.
Downloads
References
Akat, M. F., & Yazgan, M. E. (2023). Expectations and the reality of inflation: The case of Turkey. Journal of Post Keynesian Economics, 46(3), 441–465.
Carroll, C. D. (2003). Macroeconomic expectations of households and professional forecasters. The Quarterly Journal of Economics, 118(1), 269–298.
Coibion, O., and Gorodnichenko, Y. (2015). Information Rigidity and the Expectations Formation Process: A Simple Framework and New Facts. The American Economic Review, 105(8), 2644-2678.
Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series with a Unit Root. Journal of the American Statistical Association, 74(366a), 427-431.
Kara, H., & Küçük-Tuğer, H. (2010). Enflasyon Beklentileri ve Para Politikası Aktarımı. TCMB Ekonomi Notları, No: 10/05.
Lucas, R. E., Jr. (1972). Expectations and the neutrality of money. Journal of Economic Theory, 4(2), 103–124.
Mankiw, N. G., and Reis, R. (2002). Sticky Information versus Sticky Prices: A Proposal to Replace the New Keynesian Phillips Curve. The Quarterly Journal of Economics, 117(4), 1295-1328.
Muth, J. F. (1961). Rational expectations and the theory of price movements. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 29(3), 315–335.
Phillips, P. C., and Perron, P. (1988). Testing for a Unit Root in Time Series Regression. Biometrika, 75(2), 335-346.
Sims, C. A. (2003). Implications of rational inattention. Journal of Monetary Economics, 50(3), 665–690.
