EN AW 6082 Alüminyum Alaşımında Yapay Yaşlandırma Sıcaklığı ve Süresinin Sertliğe Etkisi

Abstract

EN AW 6082 alüminyum alaşımı, T6 ısıl işlemiyle ulaşılan yüksek dayanımı nedeniyle otomotiv süspansiyon parçalarının üretiminde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu alaşımlarda yapay yaşlandırma sıcaklığı ve süresi, hem ulaşılan sertliği hem de endüstriyel fırın çevrim süresini doğrudan belirlemektedir. Bu çalışmada, Mg/Si oranı yaklaşık 0,68 olan ve Mg₂Si stokiyometrisine göre fazla Si içeren bir EN AW 6082 bileşiminde (A1) yapay yaşlandırma sıcaklığı ve süresinin sertlik üzerindeki etkisi incelenmiştir. Ekstrüzyon profillerinden hazırlanan disk numuneler 540 °C’de 1 saat çözeltiye alınıp 7–⁠10 saniye içinde suda soğutulmuş, ardından 170, 180, 190 ve 200 °C’de 1, 2, 4 ve 6 saat yaşlandırılmıştır. Toplam 16 koşulda, her numuneden üç iz alınarak HBW 2,5/62,5 yöntemiyle Brinell sertliği ölçülmüştür. Isıl işlemsiz durumda yaklaşık 50 HB olan sertlik, en yüksek 113,1 HB değerine 180 °C / 4 sa koşulunda ulaşmış ve yaklaşık %126 artış göstermiştir. Yaşlandırma sıcaklığı arttıkça tepe sertliğe ulaşma süresi kısalmıştır (180 °C’de 4 sa, 190 °C’de 2 sa, 200 °C’de 1 sa); tepe sertlik ise 113,1 HB’den 110,8 HB’ye hafifçe azalmıştır. 190 ve 200 °C’de 1–⁠2 saat içinde 110 HB’nin üzerine çıkılmış, 170 °C’de ise sertlik incelenen en uzun sürede hâlâ artmaktadır. Tepe noktasından sonra sertlikte belirgin bir düşüş (aşırı yaşlanma) 180, 190 ve 200 °C’de gözlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, fazla Si içeren bu bileşim için yüksek sertlik ile kısa fırın süresi arasında bir denge kurulması gerektiğini ortaya koymakta ve endüstriyel T6 işlem penceresinin seçimine yönelik temel veri sunmaktadır. Çalışma, farklı Mg/Si oranlarını kapsayan daha geniş bir araştırmanın ilk aşamasıdır.